Co można znaleźć w worku z kawą?
Co można znaleźć w worku z kawą?
Produkcja kawy jest procesem wieloetapowym, wymagającym ogromnego nakładu pracy. Pracownicy rolni zapewniają siłę roboczą niezbędną do zarządzania każdym etapem produkcji kawy, począwszy od zarządzania gospodarstwem i edukacją, skończywszy na zbiorach i przetwarzaniu jagód kawowca. Szacuje się, że globalnie przy produkcji kawy pracują dziesiątki milionów osób. Z uwagi na wiele czynników determinujących zapotrzebowanie na skalę zatrudnienia oraz jej charakter, ciężko jest jednoznacznie określić łączną liczbę pracowników na plantacjach kawy. Liczby te związane są z sezonowością gospodarstwa, powszechnie występującym brakiem formalizacji zatrudnienia, rejestrowaniem przede wszystkim męskich członków gospodarstwa (pomimo pracy całej rodziny, w tym kobiet i dzieci), czy różnicą pomiędzy rolą właściciela gospodarstwa, a np. osobami dorabiającymi dorywczo.

Kim są ludzie dostarczający nam produkt, który po dalszej obróbce możemy wypić w kawiarni lub domu?

Najczęściej spotykani robotnicy rolni to osoby ubogie, z niewielkim wykształceniem. Możemy wyróżnić wśród nich grupy osób, które są najbardziej narażone na nadużycia ze strony pracodawców – kobiety, dzieci, migrantów, potomków niewolników oraz lokalne społeczności wiejskie.

Dlatego oprócz oczywistego – surowych ziaren kawy gotowych do wypalenia, w worku z kawą można znaleźć to, co nie jest widoczne gołym okiem.

Zbiór jest powolną, ciężką pracą. Wymaga ręcznego transportu ciężkich ładunków po stromych i niebezpiecznych terenach oraz długich godzin pracy także w trudnych warunkach pogodowych. Przetwórstwo kawy z kolei, wymaga znacznego nakładu pracy przy takich czynnościach jak usuwanie miąższu, mycie, suszenie i sortowanie. Między zbiorami konieczne jest zadbanie o prawidłowy wzrost i rozwój plonów – należy odpowiednio zarządzać zacienieniem(co wiąże się z pracą na wysokości) i gospodarką wodną na plantacji, pielić i nawozić glebę.

Właściciele gospodarstw winni przestrzegać krajowych przepisów prawa pracy, jednak odpowiedzialność za ochronę robotników rolnych ostatecznie spada na państwo. Powinno ratyfikować przepisy zgodne z międzynarodowymi standardami pracy i egzekwować je w ramach swojej jurysdykcji. Mowa tutaj o wolności zrzeszania się i zbiorowych negocjacji, zakazie pracy przymusowej, handlu ludźmi i pracy dzieci, przestrzeganiu równości i przeciwdziałaniu dyskryminacji, zapewnieniu godziwego wynagrodzenia oraz odpowiedniej ilości godzin pracy, a także przestrzeganiu zasad bezpieczeństwa pracy. Jednak z powodu braku środków, woli politycznej (lub obu), bardzo często do egzekwowania przepisów nie dochodzi. Dodatkowo pewne okoliczności, takie jak brak siły roboczej w czasie żniw, wspierane są formalnie poprzez dopuszczanie do elastycznych form zatrudnienia.

Przykładowo, w Gwatemali prawo zezwala pracodawcy rolnemu do ustnego zatrudniania pracowników, na okres mniejszy niż 60 dni. Badania terenowe prowadzone przez organizację Verité ujawniły natomiast, że powszechną praktyką stosowaną przez właścicieli gospodarstw lub ich przedstawicieli, jest przedłużanie tego okresu nawet do sześciu miesięcy.

Dzieciństwo pomiędzy ziarnami kawy

W prawie międzynarodowym termin „praca dzieci” jest definiowany jako praca, która pozbawia dzieci ich dzieciństwa, ich potencjału i godności, lub wszystko to, co jest szkodliwe dla ich rozwoju fizycznego i psychicznego. Praca dzieci jest to więc praca, której dzieci nie powinny wykonywać, ponieważ są za małe aby pracować, jest niebezpieczna lub w inny sposób nieodpowiednia dla nich. Zakłóca ich edukację poprzez pozbawienie możliwości uczęszczania do szkoły, zobowiązując je do przedwczesnego jej opuszczenia lub zmuszając do łączenia edukacji z nadmiernie długą i ciężką pracą.

Powszechna w branży produkcji kawy jest stawka akordowa – większość zbieraczy otrzymuje ustaloną stawkę za zebraną ilość kawy. W konsekwencji dzienne zarobki zbieraczy nie odpowiadają krajowym zabezpieczeniom dotyczącym płacy minimalnej. System ten wzmacnia powszechne nadużycia związane z pracą, takie jak zbyt duża ilość godzin bez odpowiednich przerw, brak płacy za nadgodziny i naruszenia przepisów BHP. Tworzy przy tym kolejne formy wyzysku – może zachęcać dorosłych do angażowania w pracę ich dzieci. Ubogie rodziny zatrudniające się na plantacji, chcąc więcej zarobić mogą włączać swoje dzieci do pracy przy zbiorze kawy. Brak skuteczności w przeciwdziałaniu takim praktykom prowadzi do odbierania dzieciom ich dzieciństwa, możliwości edukacji i rozwoju.

Rodzinna codzienność i druga strona medalu

Gospodarstwa, które uprawiają kawę typu specialty to przede wszystkim wielopokoleniowe, rodzinne ziemie. Specyfika uprawy, zbioru oraz obróbki jagód zaliczanych do wysokiej jakości, wiąże się z procesem dochodzenia do przepisu na osiągnięcie pożądanych rezultatów. Wiedzę i praktyczne umiejętności produkcji kawy, od zarządzania plantacją po suszenie ziaren, przekazuje się z pokolenia na pokolenie. Każda rodzina ma swój przepis na końcowy efekt, który możemy wyczuć w parzonej przez nas napoju.

Całe rodziny zaangażowane są w pracę na własnym gospodarstwie – wstają codziennie przed świtem i angażują się we wszystko. Rodzinny zbiór, pielęgnowanie owoców kawy, zbieranie i przygotowywanie ich do suszenia. Dzięki temu w dorosłym już życiu, dzieci mogą przejąć schedę po swoich rodzicach, kontynuować uprawę kawy i przekazywać wiedzę swojemu potomstwu.

Nie zawsze jednak rodzinna tradycja zostaje utrzymana. Nie każdy rolnik ma możliwość przekazania ziemi swoim dzieciom – jeśli ich nie ma lub jeśli dzieci decydują się obrać inną ścieżkę zawodową. Właściciele ziem borykają się więc z problemem utrzymania biznesu w rodzinie, a także starzenia się pracowników rolnych, na których miejsce trudno jest im znaleźć młodszych robotników z odpowiednimi umiejętnościami.

Photo by Rodrigo Flores on Unsplash

Przykładowo, w Kolumbii liczba ludności wiejskiej zmniejsza się, co ma bezpośredni wpływ na sektor kawowy. Jest to spowodowane głównie zmianami w dynamice populacji i migracjami wewnętrznymi robotników wiejskich do miast, poszukujących lepszych możliwości zatrudnienia. Także dzieci właścicieli ziemskich branży kawowej coraz rzadziej biorą pod uwagę przejęcie i kontynuowanie interesu rodzinnego.

Wyzwaniem systemowym w Kolumbii jest więc zaangażowanie młodego pokolenia w świat kawy. Praca dzieci poniżej 15-go roku życia jest nielegalna, a osoby w wieku 15-17 lat mogą pracować, jeśli mają pozwolenie od rodziców i jeśli praca nie ingeruje w ich młodość oraz możliwość edukacji oraz nie jest ona psychicznie, fizycznie, społecznie lub moralnie niebezpieczna lub szkodliwa. Jednak powszechnie praca na wsi, przy kawie, zaliczana jest do pracy niebezpiecznej. Stwarza to zatem wyzwanie jakim jest angażowanie kolejnych pokoleń w produkcję kawy. Zainteresowanie młodzieży tym sektorem możliwe jest dopiero, gdy osiągną dorosłość.

Tutaj pojawia się problem atrakcyjności pracy w sektorze kawowym. Ci, którzy już pracują przy uprawie kawy, nie zawsze chcą, aby ich dzieci poszły w ich ślady. Nie jest ona także atrakcyjna dla dorosłych, młodych osób ze względu na płacę, brak stabilności sektora kawy oraz lokalizację, która zwykle oddalona jest od obszarów miejskich.

Kolumbia w przypadku angażowania młodego pokolenia w uprawę kawy może natomiast brać przykład z rozwiązań w Nikaragui, dotyczących kategoryzacji wkładu dzieci i młodzieży w produkcję kawy. Dzieci poniżej 18-go roku życia mogą pracować przy kawie, ale tylko wtedy, gdy osiągną określony wiek dla konkretnych zadań gospodarskich. Przykładem jest określenie maksymalnej wagi worków z zebranymi jagodami, które mogą nosić dzieci w wieku od 15 do 17 lat.

Przedstawiciele i właściciele niewielkich plantacji zrzeszając się w kooperatywach, umożliwiają sobie wzajemne wsparcie w kwestiach ekonomicznych, utrzymania jakości kawy, warunków zatrudnienia pracowników rolnych oraz ich edukacji. Ważne jest przy tym aby analizować, określać i różnicować czynności wykonywane w gospodarstwie względem wieku, w celu umożliwienia angażowania młodzieży w produkcję kawy.

Dzięki temu plantacje utrzymają swoją działalność i będą mogły przekazywać swoje dziedzictwo kolejnym pokoleniom rolników.

Jaka jest w tym wszystkim nasza rola?

Kawa speciality inwestuje i wprowadza innowacje od ponad dwóch dziesięcioleci, aby handel kawą stał się integracyjny i sprawiedliwy. Największa i najbardziej wrażliwa grupa uczestników łańcuchów dostaw kawy, nie może zostać pominięta w tym procesie.

Dlatego także z naszej strony niezbędne jest głębsze zaangażowanie w codzienność rolników i ich problemy związane z pracą w gospodarstwie. Dzięki temu można dojrzeć ukryte zagrożenia w łańcuchu dostaw, być na bieżąco ze zmianami regulacyjnymi, stwarzać możliwość korzystania z wartości i wzajemnych korzyści oraz szerzyć możliwości związane z kawą wysokiej jakości wśród osób, które mają kluczowe znaczenie dla przyszłości naszej branży i gospodarstw rolnych jako takich.

Utrzymanie jakości kawy specialty i możliwość jej uprawy, są zależne od dostępności dziesiątek milionów pracowników rolnych każdego roku w okresie żniw. Dlatego niezwykle ważne jest aby mieć pojęcie o tym skąd pochodzą ci ludzie, w jakich warunkach pracują oraz jak są one rekompensowane. Systematyczne mapowanie łańcuchów dostaw kawy specialty przez zwracanie uwagi na ludzi i ich pracę w gospodarstwie, jest niezbędnym elementem naszej pracy.


do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoplo.pl