Science fiction naszych czasów, czyli świat bez porannej filiżanki kawy
Science fiction naszych czasów, czyli świat bez porannej filiżanki kawy

Smakosze kawy, jeśli nie zauważyli anonsów u swoich ulubionych marek, z pewnością odnotowali, że płacą nieco więcej za dobrej jakości arabikę. Autumn Coffee także czekają podwyżki cen. Oczywiście nasze portfele kurczą się przez wiele produktów i usług, które zwłaszcza w ciągu ostatniego roku, drastycznie i sukcesywnie drożały. Czynników tej sytuacji jest wiele, a pandemia i idące za nią konsekwencje gospodarcze z pewnością jest jednym z nich. Nie możemy natomiast zapomnieć o tym jednym, który rozwijany przez dziesięciolecia, teraz uderza w nas coraz mocniej.

 

Przyszłość bez kawy? To musi być jakieś science fiction!

Łatwość z jaką możemy napić się kawy w domu lub ulubionej kawiarni nie oddaje trudności jej uprawy oraz problemów przed jakimi stają jej producenci. Kryzys klimatyczny zbiera swoje żniwo w wielu elementach światowej gospodarki, także w sektorze kaw specialty. Tegoroczna fala mrozów w Brazylii dołożyła się do tego “plonu”, zostawiając po sobie zniszczone plantacje kawy. To kolejny rok z rzędu, kiedy zbiory są niskie i nie przynoszą rolnikom zysków. Wiadomo już, że nadchodzące zbiory będą ubogie i przewiduje się, że także kolejne nie będą należeć do korzystnych finansowo.

Przyszłość z dobrej jakości porannym naparem wisi na włosku i nie jest to nowina, która przyszła do nas w ostatnich miesiącach. Wiemy o zagrożeniach jakie przyniosły ze sobą zmiany klimatu już od ponad dziesięciu lat, dzięki naukowcom z całego świata, ekspertom z dziedziny nauki o klimacie, rolnictwie oraz kawy.

 

Jeśli zastanawiasz się “cóż takiego mogłoby pójść źle”,

wiedz że kawowiec to wrażliwa roślina, której uprawa jest trudnym przedsięwzięciem. Zwłaszcza arabica. Każda nagła zmiana pogody wpływa bardzo niekorzystnie zarówno na wielkość, jak i jakość zbiorów. Dlatego globalny wzrost temperatury, zaburzenia rytmu pogody oraz częstsze ekstremalne zjawiska atmosferyczne, stanowią realne zagrożenie dla rolników zajmujących się uprawą kawy na całym świecie. Dla przykładu, w 2012 roku w Meksyku, zaburzenia pogodowe i wzrost temperatury spowodowały wybuch epidemii rdzy kawowej. Choroba zniszczyła około 40% plonów i wciąż pozostaje poważnym zagrożeniem dla tamtejszych plantacji. Z kolei dla producentów kawy z Afryki wydłużające się okresy suszy lub nagłe ulewy oznaczają znaczne zmniejszenie albo całkowitą utratę plonów.

Posłużmy się przykładem Etiopii, która znalazła się ostatnio pod lupą międzynarodowego zespołu naukowców. Badając klimat regionów kawowych, potwierdzili, że nasilające się zmiany klimatu w tym kraju będą szczególnie negatywnie wpływać na pracę rolników, którzy dostarczają ziarna specialty. W ramach analizy sprawdzono, jak 19 różnych czynników, m.in. temperatura i ilość opadów – może wpłynąć na uprawy. Jak wiadomo, – przy wzroście temperatury, owoce kawowca będą dojrzewać szybciej niż samo ziarno, przez co otrzymana kawa będzie gorszej jakości. Większe opady natomiast, sprzyjają uprawie, ale nie są korzystne dla odmian dedykowanych pod kawę specialty. Jak donoszą eksperci, obszar występowania wyjątkowych odmian kawowca, zmniejszy się znacznie w Etiopii, w przyszłych latach.

Ceremonia kawy w Etiopii, fot. Zeynep Sümer by Unsplash

Wszystko ma swoje konsekwencje finansowe – w Brazylii w tym roku odnotowano już nawet siedmiokrotny wzrost cen za ziarna arabiki, jednak ze stratą lub niewielką korzyścią dla plantatorów. Jest to szczególnie niepokojące, jeśli połączyć to z lokalnymi gospodarczymi i społecznymi problemami regionów eksportujących kawę, o czym pisaliśmy w czerwcu na blogu.

 

Co to oznacza dla producentów, a co dla konsumentów?

Wspomniane wcześniej wyniki badań publikowane na łamach Nature (i nie tylko te) są istotne zarówno dla milionów drobnych rolników w Etiopii, którzy zarabiają na kawie speciality, ale także dla baristów i coffee loverów na całym świecie.

Współautor badań, Christoph Gornott z PIK oraz Uniwersytetu w Kassel jasno wskazuje, że "Jeśli jeden lub więcej regionów kawowych utraci swój status specialty z powodu zmian klimatycznych, ma to potencjalne poważne konsekwencje dla małych producentów w regionie". Jakie? Rolnicy, aby utrzymać źródło dochodu musieliby przestawić się na uprawę odmian kawowca przynoszących ziarna niższej jakości. Byliby przy tym zmuszeni do konkurowania z agresywną produkcją przemysłową, a warto nadmienić, że w Etiopii eksport kawy stanowi około ⅓ całego eksportu produktów rolnych.

Wróćmy jeszcze do Ameryki, konkretnie Kolumbii, trzeciego do wielkości producenta kawy na świecie. Podobne badanie na temat wpływu zmian klimatycznych na jakość kawy przeprowadził tam Federico Ceballos -Sierra. Wspólnie z naukowcami z Uniwersytetu Illinois analizował modele klimatyczne przewidujące zmiany, jakich możemy spodziewać się w Ameryce Południowej w latach 2042-2061. Wyniki ich badań wskazują, że obszary na których obecnie uprawiana jest kawa, będą zbyt gorące i suche, aby rośliny mogły przetrwać. Nie wpłynie to jednak na ilość produkowanej kawy, tylko na gatunki z poszczególnych, niżej położonych regionów Kolumbii. Federico Ceballos-Sierra podsumowuje, że “Obszary położone na niskich wysokościach ucierpią na skutek zmiany klimatu, a tysiące rolników nie będzie w stanie produkować powyżej progu rentowności. Takich zmian spodziewamy się do połowy tego stulecia.”

fot. Milo Miloezger by Unsplash

Nie tak dawno, bo w 2015 roku, w badaniu opublikowanym na łamach Plos One autorzy wskazywali, że korzystne byłoby przeniesienie większej ilości plantacji kawy w wyższe rejony. W przypadku Kolumbii chociażby, byłoby to nawet możliwe, ale wracamy do punktu wyjścia – niemożliwe dla drobnych rolników, których nie stać na zakup nowej ziemi i rozpoczęcie uprawy właściwie od początku.

World Coffee Research oraz Specialty Coffee Association od lat raportują i alarmują, że zmiany klimatyczne wpłyną w taki sposób również na inne kraje znane z upraw kawy. I nie mówimy tutaj o niewielkiej ilości plantacji, czy pojedynczych przypadkach gospodarstw w trudnej sytuacji. W rzeczywistości 80% kawy, którą kupują konsumenci na całym świecie, pochodzi właśnie z małych gospodarstw w Afryce, Ameryce Łacińskiej i Azji. Gospodarstw, których nie stać na duże inwestycje lub szybkie przestawienie się na produkcję innych gatunków kawy.

Jedno jest pewne – jeśli nie będziemy konsekwentnie już teraz podejmować odpowiednich kroków, możemy pożegnać się z łatwym dostępem do ulubionych ziaren. My, jako właściciele palarni, sklepy i kawiarnie, jako jedni z ostatnich odczujemy konsekwencje spadające bezpośrednio na naszych dostawców, a Wy, nasi drodzy klienci – konsumencki dyskomfort w postaci wyższych cen ulubionej kawy oraz gorszą jej jakość.

 

Myśl globalnie, działaj lokalnie?

Coraz mocniej to motto przestaje być aktualne w naszym przypadku, palarni która sprowadza surowiec z innego kontynentu. Jeśli jako jedno z ogniw całego łańcucha dostaw będziemy brnąć w dotychczasowy model funkcjonowania światowego rynku kawy, to w połączeniu z nieprzewidywalnymi skutkami zmian klimatu sami zgotujemy sobie do wypicia kubek pełen mdłego, szybkiego przelewu.

Mamy świadomość, że podjęcie wczesnych działań na rzecz zapobiegania skutkom zmian klimatu to szereg korzyści. Jak wskazujemy poprzez Specialty Coffee Association – to, że klimat się zmienił, zmienia i będzie się zmieniać, nie pozostawia złudzeń. Pytanie jakie należy sobie postawić, to co powinniśmy robić, przynajmniej jako społeczność w świecie kawy specialty, aby mieć pewność, że ważne dla nas, zarówno jako producentów, jak i konsumentów, odmiany kawy przetrwają i będą rosły wraz ze zmianą otoczenia naturalnego. Skutki kryzysu klimatycznego mają wpływ na każdego z nas, w mniej lub bardziej widoczny sposób. Jednak niektóre osoby, takie jak właściciele drobnych gospodarstw rolnych, są na skutki zmian klimatycznych bardziej narażeni i najmocniej je odczuwają.

Międzynarodowy rynek kawy i funkcjonujące na nim ceny, nie odpowiadają na te zagrożenia. Pomijają koszty jakie realnie ponoszą gospodarze uprawiający krzewy kawowca. Mowa tutaj przede wszystkim o uczciwej zapłacie za swoją pracę, która nie wystarcza często na pokrycie kosztów produkcji. Ma to oczywisty, negatywny wpływ na jakość życia społeczności rolniczych oraz brak możliwości inwestycji w rozwiązania, które pomogą plantatorom, zwłaszcza tym drobnym, utrzymać uprawę także w perspektywie wyzwań jakie niesie za sobą kryzys klimatyczny.

 

I co my z tym zrobimy?

Wszystko jest możliwe. Wymaga jednak czasu i poświęcenia. Przystosowanie się do zmian warunków klimatycznych na poziomie gospodarstw, a także zmian przydatności całych regionów do uprawy kawowca, wymagają świeżego myślenia. Strategia i przewidywane inwestycje muszą koncentrować się nie tylko na rolnictwie i środowisku, ale także na gospodarczych i społecznych skutkach zmian klimatu – od utraty upraw przez gospodarzy, po migracje rodzin i całych społeczności. Jeśli chcemy odnieść sukces, adaptacja musi objąć cały przemysł kawowy, nie tylko rolników, którzy stoją na pierwszej linii frontu.

Los naszej branży nie jest jeszcze przesądzony. Wraz z Specialty Coffee Association dyskutujemy nad systemowymi rozwiązaniami, śledzimy i wspieramy zmiany wprowadzane przez zaprzyjaźniony World Coffee Research, Chcemy i wdrażamy metody, weryfikujemy ich skuteczność i co równie ważne - regularnie przekazujemy tę wiedzę i doświadczenia dalej, także w trakcie prowadzonych przez nas kursów Coffee Skills Program.

Reports & White Papers by SCA

Gdyby zebrać najważniejsze elementy możliwych rozwiązań, które proponują nam organizacje, bardzo mocno rzuca się w oczy wspólnotowe podejście do problemu – na każdym poziomie łańcucha sektora kawy specialty. Jako Autumn Coffee Roasters wspieramy więc ich rozwój i propagujemy “Inteligentne Klimatycznie Rolnictwo” (ang. Climate Smart Agriculture), które obejmuje techniki użyźniania gleby, gospodarowanie zasobami wodnymi oraz wspomaganie dostępu do wiedzy i rynków zbytu dla rolników.

 

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoplo.pl